Wie was Rosina Bouman?

Wie was Rosina Bouman?

Door: Dick Kreuzen (archivaris Oude Kerk)

Van alle graven naast de Oude Kerk ben ik in het verleden de herkomst/genealogie nagegaan om te achterhalen welke band deze mensen hadden met Soest en met de Oude Kerk. Eén van de graven is van Rosina Bouman.
De informatie die ik in 2007 over haar vond, was erg sober. Ze is geboren in 1799 te Sint Bartholomeus, omstreeks 1829 gehuwd met Hendrik Gullen en krijgt drie dochters die ongehuwd blijven en waarvan er twee ook in Soest overleden. Zij zelf overleed op 4 juni 1882 te Soest. Voor iemand die 83 jaar oud wordt een wel heel erg weinig uitgediepte levensloop. Dat vroeg dus om meer zoekwerk.

Allereerst maar eens op Google zoeken naar Sint Bartholomeus. Daar kan ik overnachten voor €1000 per nacht, maar dat is niet waar ik naar op zoek ben. Normaal gesproken probeer ik via doopboeken meer informatie te achterhalen. Maar van een eiland met omstreeks 1800 slechts 600 inwoners kun je geen kerk / predikant en zeker geen doopboek verwachten.
Het eiland St Bartholomeus werd in 1784 onder Lodewijk XVI verkocht door Frankrijk aan Zweden in ruil voor handelsrechten in Göteborg. Het werd een vrijhaven, waar gekaapte lading kon worden verkocht [Wikipedia] In 1877 kochten de Fransen het weer terug. Rosina is dus geboren op Zweeds grondgebied.

Gelukkig is zij gehuwd in Amsterdam en die gemeente heeft heel erg nauwkeurig huwelijksakten en geboorten resp. dopen vastgelegd. Zodoende kon ik achterhalen dat haar moeder Elisabeth Verduijn was. Zij heeft twee echtgenoten gehad waarbij zij drie dochters kreeg. Haar eerste dochter was Adèlle L’ÉVèQUE, geboren op 19‑03‑1794 te Guadeloupe West Indië, overleden op 61-jarige leeftijd op 10‑06‑1855 om 02.30 uur te Bloemendaal, huis Meerenberg. Zij is vele malen opgenomen geweest in het Buitengasthuis te Amsterdam wegens krankzinnigheid en werd daarom aan het eind van haar leven onder curatele gesteld.

Haar tweede dochter was Elisabeth Augusta BOUMAN, geboren in 1797 te St Bartholomé en overleden in 1824. Zij was gehuwd op 08‑04‑1815 te Amsterdam met Johann Heinrich August SCHMIDT, een 38-jarige koopman, geboren op 17‑09‑1776 te Vlotho in het graafschap Ravensberg, Dit echtpaar kreeg minimaal drie dochters, allen gedoopt in Vlotho [met dank aan de site van de mormonen die het mogelijk maakten dit te achterhalen].

Op 05-06-1816 huwden Hendrik GULLEN van Amsterdam, een makelaar van 23 jaar, “meerderjarige zoon van Jan Arend Gullen (overleden) en Gesina Luijken (buiten beroep) mede wonende alhier ten eene zijde en Rosina BOUMAN van het ijland St Bartholomeus op West Indien (buiten beroep), oud 18 jaar wonende alhier, minderjarige dochter van August Bouman zich ook genaamd hebbende August Johan Frederik Bouman en ,,,, overleden ten andere zijd.”
Gewapend met deze naam van haar vader stuiten we op een krantenartikel: op 4 augustus 1811 is te Amsterdam overleden als gevolg van een noodlottig Toeval: de heer A.J.F. Bouman in de ouderdom van ruim 50 jaar; getekend Jan Schimmel Hendriksz, J.G.W. Schreijer, B.H. Ludeker als executeuren [oprechte Haarlemsche courant 08-08-1811].
Jan Hendriksz Schimmel is oorspronkelijk afkomstig uit Goor, maar vertrok ca 1780 naar St Eustacius in de Caraïbische zee. Waardoor het aannemelijk is dat hij daar kennis maakte met de vader van Rosina Bouman.  

Wanneer je dan deze gegevens achterhaald hebt, is het niet meer zo moeilijk om uit te vinden dat dit echtpaar niet 3 kinderen kreeg maar het geweldige aantal van 15 stuks! Na het overlijden van Hendrik Gullen in 1855 nam Rosina samen met enkele zoons het cargadoorsbedrijf van haar echtgenoot over. Zij verhuisde omstreeks 1865 naar Soest en woonde met haar drie ongehuwde dochters op het Langeind. Daar overleed zij ook in 1882. De dochters bleven hier wonen en overleden in 1912 en 1913 in Soest en de laatste in 1916 in Utrecht (hoewel ze nog in Soest woonde).

De vader van Hendrik Gullen was Jan Arend Gullen, ook genoemd Johan Aron Gullen, geboren te Kalmar in Zweden. De eerste zoon van Hendrik Gullen en Rosina Bouman werd genoemd naar zijn grootvader. Hij overleed op 10 dec 1835 te Gefle in Zweden. Ook hun laatste zoon heette weer Johan Aron Gullen. Hij bleef ongehuwd, was musicus en tevens stadsorgelopzichter te Amsterdam en wist in die functie te voorkomen dat omstreeks 1900 het hoofdorgel van de Nieuwe Kerk te Amsterdam ten prooi zou vallen aan een dramatisch restauratie. Daardoor kon dit orgel in 1981 weer in zijn oorspronkelijke 17e eeuwse staat teruggebracht worden..
En zo hebben we tenslotte toch weer een verbinding met de het orgel van de Oude Kerk te Soest.

NB. Voor mij is het nog een intrigerend puntje om te weten bij welk soort goederen het cargadoorsbedrijf Gullen betrokken was. Immers De eilanden St Bartholomeus, Guadeloupe en enkele anderen in het Caraïbische gebied waren de doorvoerhavens bij de slavenhandel.

Foto: Carolien Froentjes

Zomerbloembollenactie voor concerten in de Oude Kerk

Zomerbloembollenactie voor concerten in de Oude Kerk

Namens: Marry Scheffer en Karel Nelis (coördinatoren bloembollenactie) en Elly Huisman (voorzitter concertenwerkgroep)

Na de succesvolle wijnactie in november 2020 organiseren we dit voorjaar een zomerbloembollenactie ten behoeve van de concertenwerkgroep van Stichting Kerk en Cultuur. Deze werkgroep organiseert regelmatig concerten in de Oude Kerk, maar door de coronamaatregelen kon er het afgelopen jaar maar weinig publiek worden toegelaten. Dit betekent dat er weinig inkomsten zijn binnengekomen uit kaartverkoop en dat het daarmee erg moeilijk wordt om de concerten in dit seizoen te laten doorgaan.

Graag stellen we u in de gelegenheid om de concertcommissie nogmaals te steunen door een bestelling te doen voor zomerbloembollen. De opbrengst is – na aftrek van kosten – volledig voor de werkgroep. Er staan erg veel mooie zomerbloemen in de brochure waarmee u uw tuin kunt opfleuren, dus we hopen op zoveel mogelijk bestellingen!

In deze brochure vindt u alle zomerbloembollen die u kunt bestellen. Maak een keuze en vul deze in op de bestellijst die u kunt u downloaden, invullen en tot uiterlijk maandag 22 februari a.s. kunt mailen, brengen of opsturen naar:
mevrouw M. Scheffer,  Lijsterbes 10, 3768 GX SOEST, marryscheffer0@gmail.com of
de heer K. Nelis, Aagje Dekenlaan 19, 3768 XP Soest, karel_nelis@msn.com
Na deze datum krijgt u bericht waar (in Soest) u uw bestelling kunt afhalen en afrekenen.

Natuurlijk kunt u de werkgroep concerten van de Stichting Kerk & Cultuur Oude Kerk Soest ook steunen als u geen bloembollen wilt bestellen. Maak dan uw donatie over op rekeningnummer NL 30 INGB 0009 4453 40 t.n.v. Stichting Kerk en Cultuur Oude Kerk Soest , onder vermelding van “Actie Concerten “.
Hartelijk dank voor uw bijdrage. We hopen u in de loop van dit jaar weer te kunnen ontvangen bij één van de concerten in de Oude Kerk!

De predikantenborden in de Oude Kerk

De predikantenborden in de Oude Kerk

Door: Dick Kreuzen (archivaris Oude Kerk)

Naar mijn idee houdt men, in bijna alle vroegere Nederlands Hervormde kerken, de herinnering aan de hier gediend hebbende predikanten levend. Bij enkelen is het zelfs zo dat er, ondanks de calvinistische uitgangspunten, portretten opgehangen worden van de voorgangers. In de andere volstaat men met een namenbord. Zo ook in onze eigen Oude Kerk in Soest. Op het koor hangt aan de rechterzijde een tweetal borden met de namen van de predikanten en aan de linkerzijde (sinds kort) een bord met de namen van de cantor-organisten. De laatste gaat niet zo ver in de geschiedenis terug.

De namen van de predikanten te Soest zijn alleen van hen die de eerste predikantsplaats te Soest bezet hebben. Volgens de officiële liggers van de gemeente Soest zijn dit dus alleen “Oude Kerkers”. Hierop zullen dus niet vermeld moeten worden, zij die beroepen zijn voor dienst in de Emmakerk, de Heeskapel of in Zonnegloren. Wanneer je die historische lijn doortrekt, mogen er dus geen nieuwe namen meer op komen te staan, na het samengaan van de verschillende gemeenten in de Protestantse Gemeente Soest.
Door een bezoeker werd ik al enige tijd geleden gewezen op een vreemd fenomeen. De allereerste predikant die op het bord genoemd wordt, is volgens de vragensteller wel heel erg oud geweest/geworden. Van alle predikanten stond aangegeven wanneer zij beroepen werden en wanneer en hoe zij vertrokken. De bovenste naam op de lijst is van Paulus Lindenius 15== Beroepen in de Remonstrantse Tijd. 1619 zijn dienst verlaten. Daarop volgt Nicolaas Cornelis Hoogvorst Beroepen 1620, is gestorven 1630. Na een grote hoeveelheid namen sluit het bord met de tekst: Dit overhandigt aan de Kerk van Zoest door EVERT SCHIMMEL Den 15 Maart Anno 1781

Mijn inschatting is dat er, door de moeizame overgang van de Rooms-Katholieke Kerk naar de Nederduitsch Gereformeerde Gemeente, onduidelijkheden waren wie nu officieel als predikant was aangesteld te Soest.
Om hier duidelijkheid over te krijgen, heb ik allereerst gezocht in het eigen archief van de Oude Kerk waar een met de handgeschreven boek te vinden is genaamd: Predikanten bij de Nederduitsch-Hervormde Gemeente te Soest. Dit is waarschijnlijk van de hand van ds. Jacobus Johannes Bos, die erg in de historie van onze kerk heeft gestruind. Hij verwijst naar het Aardrijkskundig woordenboek der Nederlanden door A.J. van der Aa. Die noemt dat de eerste predikant, die het leraarsambt heeft vervuld in deze gemeente, is geweest: Christianus Lenneppeus, die in het jaar 1588 herwaarts kwam. In de volgende alinea’s zaait hij hierover weer twijfel en hij komt pas met een lijst van duidelijk aanwijsbare predikanten vanaf het jaar 1606. Dit is dan Ds. Samuel Pitius die in 1606 de synode te Utrecht bezoekt als vertegenwoordiger van Soest. Daarna wordt genoemd Reijner van Oosterzee en dan pas volgt Paulus van der Linden.

Een andere toegang tot de geschiedenis van de Oude Kerk te Soest is natuurlijk de inventaris van de archieven der Hervormde Gemeente te Soest welke in 1966 is opgesteld door drs. C. Dekker. Hierin wordt als eerste predikant genoemd Ds. Christiaen van Lennep, ingekomen in 1587 en vertrokken voor 1593. Daarna volgen Dirk Anthoniusz Victor, Govert Claesz, Aelbert Jansz. Van Schagen, Samuel Pitius, Philip van Pijnacker, Reinier van Oostzee en dan komt pas Paulus van der Linden [gekomen in 1616 en afgezet in 1619]

Duiken we in de geschiedenis dan vinden we:
Op 1 juni 1580 wordt bij plakkaat (=wetgeving) de Rooms-Katholieke eredienst in het Sticht Utrecht afgeschaft en verboden. Desondanks blijven veel gelovigen de Roomse Kerk trouw en blijven de pastoors de mis celebreren. Dit vindt meestal plaats totdat de pastoor overlijdt en door de staten een hervormde predikant wordt aangesteld. In Soest is dat het geval in 1587. Dan wordt door de staten Ds. Van Lennep aangesteld die echter kort blijft. Een vroegere monnik uit het klooster te Soest, Bruin Jacobsz van Amersfoort, eigent zich het pastoraat van Soest toe, tijdens het verblijf van ds. Van Lennep.
In 1593 willen de staten orde op zaken stellen. Aangezien Bruno Jacobsz nooit officieel is aangesteld en uit vrije wil vertrekt, kan in 1594 ds. Dirk Anthoniusz Victor tot predikant benoemd worden. Hij is ook geen succes en wordt in 1597 uit Utrecht verbannen en opgevolgd door Ds. Govert Claesz. Die blijft tot omstreeks 1602 in welk jaar hij waarschijnlijk overlijdt. In 1619 zijn de twisten tussen Remonstranten en Contra Remonstranten beslecht en wordt ds. Paulus van der Linden [een Remonstrant] benoemd in Soest.

Uit voorgaande mag weer blijken dat hoewel het ene tekstbord al sinds 1781 aan de muur hangt, dit nog geen reden is om aan te nemen dat hier de absolute waarheid weergegeven is. Ik wil dan ook graag aan ieder verzoeken om niet alles wat geschreven is voor absolute waarheid aan te nemen.

Foto: Frans Hoogeweg

Wijnactie voor concerten Stichting Kerk & Cultuur in de Oude Kerk

Wijnactie voor concerten Stichting Kerk & Cultuur in de Oude Kerk

Door: Marry Scheffer en Karel Nelis (coördinatoren wijnactie) en Elly Huisman (voorzitter concertenwerkgroep)

De concertenwerkgroep van Stichting Kerk en Cultuur organiseert regelmatig concerten in de Oude Kerk. Er is veel waardering voor deze concerten en daarom spant de stichting zich in om het organiseren van de concerten in stand te houden. De coronacrisis heeft vele activiteiten gehinderd of onmogelijk gemaakt. Daardoor zijn de jaarlijkse concerten in de Oude Kerk deels niet doorgegaan of maar met zeer beperkt publiek of via streaming. Het prachtige historische Van Gruisen-Van Oeckelenorgel heeft zich weinig kunnen laten horen, musici hebben aan maar weinig mensen hun mooie kunst kunnen bieden. Hoe belangrijk zijn, juist in deze tijd, de klanken van muziek en het overeind houden van cultuur als tegenwicht voor alle ingewikkelde en verdrietige situaties in de wereld.

Door de beperkingen vanwege de coronacrisis in mogelijkheden en toelaten van publiek (en daarmee van de inkomsten) , is de financiële reserve die nodig is om de concerten in een volgend seizoen te laten doorgaan, te klein geworden. De Stichting Kerk en Cultuur Oude Kerk Soest organiseert daarom een wijnverkoopactie waarvan de opbrengst – na aftrek van kosten – volledig aan de werkgroep concerten zal toekomen. Daarom hopen we dat zoveel mogelijk mensen hun wijn voor de feestdagen (en daarna) bij ons willen bestellen!

Op deze lijst vindt u alle wijnsoorten met een beknopte beschrijving.
Deze bestellijst kunt u downloaden, invullen en tot uiterlijk zondag 6 december a.s. mailen of opsturen naar
de heer K. Nelis, Aagje Dekenlaan 19, 3768 XP Soest of karel_nelis@msn.com
Uw bestelling kunt u afhalen op zaterdag 12 december, na betaling (liefst contant) ter plekke. U krijgt bericht over de locatie (in Soest).

Natuurlijk kunt u de werkgroep concerten van de Stichting Kerk & Cultuur Oude Kerk Soest ook steunen als u geen wijn wilt bestellen. Maak dan uw donatie over op rekeningnummer NL 30 INGB 0009 4453 40 t.n.v. Stichting Kerk en Cultuur Oude Kerk Soest , onder vermelding van “Actie Concerten “.
Hartelijk dank voor uw bijdrage. We hopen u volgend jaar weer te kunnen ontvangen bij één van de concerten in de Oude Kerk!

Een volle kerk

Een volle kerk

Door: Dick Kreuzen (archivaris Oude Kerk)

Als incidentele lezer van “Dichtbij” valt mij op dat de verschillende kernen binnen de protestante gemeente Soest steeds vaker zich richten op “de buitenwacht”. Begon het in het verleden dat de Open Hof zijn gebouw openstelde door het aanbieden van koffie, thee, middagmaaltijden en andere horeca activiteiten. De Willemien volgde daarop. En ook de Emmakerk lijkt al een tijdje bezig te zijn. Last but not least is ook de Oude Kerk begonnen met een onregelmatige koffieochtend. Hoewel ik op school ben gegaan naar een LO en ULO die opgericht werd door de Nederlands Hervormde Zendingsgemeente heeft deze vorm van zieltjes winnen mij nooit erg aangesproken. Toch heb ik mij laten verleiden en heb een van de koffieochtenden in de Oude Kerk bezocht. Het voelde voor mij ondanks aanvankelijke scepsis wel goed. Maar dat ligt waarschijnlijk zowel aan het gebouw als aan de andere bezoekers die mijn weerstand tegen dit soort happenings lieten wegvallen. Ik begrijp ook wel dat men ook probeert om de reguliere kerkgangers niet van de kerk te laten vervreemden. En dat lijkt zeker nodig in deze coronatijd.

Als archivaris kom ik een brief tegen geschreven door de federatieve wijkgemeente Soest-Noord aan het College van Beheer, waarin men zijn zorgen uitspreekt over het grote aantal kerkgangers dat de paasdienst in 2004 bezocht. Hierop zou toch gereageerd moeten worden! Dit is al bijna net zo erg als de brief die men ruim voor de tweede wereldoorlog vanuit de Oude Kerk aan het gemeentebestuur zond om te verzoeken om politie assistentie, zodat de kerkgangers bij het verlaten van de kerk veilig konden oversteken.
In de Oude Kerk werd er in 1911 geklaagd over gebrek aan plaats in de kerk, doch dat had een geheel andere reden. De zitplaatsen werden jaarlijks verkocht om inkomsten te genereren. Doch de mensen die hun plaatsgeld betaald hadden kwamen niet elke keer bij de dienst, waardoor plaatsen leeg bleven. De eerstkomende keer dat men zich echt zorgen moet maken over een volle kerk bij de PGS is bij de herdenking van degenen die afgelopen jaar zijn overleden en bij de Kerstviering. Want hoewel we zeker een groot aantal reguliere kerkgangers kennen is de kerst een buitengewone periode waarin mensen die anders niet ter kerke gaan zich toch op zo’n moment aan kerkbezoek wagen. Ik ben dan ook heel benieuwd welke maatregelen zowel landelijk als plaatselijk genomen worden om deze vieringen te laten doorgaan.

Bij de camping in Beieren waar wij vaker verblijven hebben wij aan de wieg mogen staan van de bouw van een nieuwe kapel. *) Deze is gesticht als oecumenisch gebeuren. Voor de inwijding hiervan zijn zowel de pastoor uit het nabij dorp als de vrouwelijke dominee uitgenodigd om deze dienst te houden. In de kapel zijn slechts zes zitplaatsen, maar door de dominee werd gezegd dat er niets mooier was dan om een openluchtdienst te houden. Door haar stentorstem is het dan ook geen enkel probleem als deze diensten in de openlucht worden gehouden. Maar of we bij de Oude Kerk ook op een dergelijke manier onze diensten kunnen houden, is maar zeer de vraag…

*) Voor degenen die meer zouden willen weten over de bouw van een nieuwe kapel in deze tijden van secularisering wil ik verwijzen naar de site: http://www.xn--wstenkapelle-dlb.de/